۱. بانک توسعه نو بریکس (NDB): ریشه‌ها، مأموریت و اهداف استراتژیک

بانک توسعه نو بریکس (NDB)، که در سال ۲۰۱۴ توسط کشورهای عضو بریکس (برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی) بنیان نهاده شد، به منظور تقویت همکاری‌های اقتصادی و تأمین مالی پروژه‌های حیاتی تأسیس گردید. هدف اصلی این نهاد، پشتیبانی از پروژه‌های زیربنایی و توسعه پایدار در کشورهای عضو و دیگر اقتصادهای در حال توسعه است. این بانک با سرمایه اولیه ۱۰۰ میلیارد دلار آغاز به کار کرد و حوزه‌های کلیدی تمرکز آن شامل حمل‌ونقل، انرژی‌های پاک، آب و فاضلاب، زیرساخت‌های دیجیتال و مدیریت پسماند است. NDB به عنوان یک بازیگر کلیدی در تأمین مالی پروژه‌های توسعه‌ای، نقشی رو به رشد در اقتصاد جهانی ایفا می‌کند.

۲. پروژه‌های حمل‌ونقل در اولویت NDB: پیشران توسعه منطقه‌ای

در میان فعالیت‌های گسترده NDB، پروژه‌های حمل‌ونقل جایگاه ویژه‌ای دارند و بیشترین سهم از تأمین مالی بانک را به خود اختصاص داده‌اند. این تمرکز نشان‌دهنده اهمیت زیرساخت‌های لجستیکی برای رشد اقتصادی و اتصال منطقه‌ای است. نمونه‌های موفق تأمین مالی NDB در این بخش عبارتند از:

مشارکت ۵۰۰ میلیون دلاری در خرید ۳۵۰۰ لوکوموتیو برای راه‌آهن روسیه.
تأمین مالی پروژه حیاتی راه‌آهن سریع‌السیر دهلی-قاضی‌آباد در هند.
حمایت از ساخت و بهسازی بیش از ۱۷ هزار کیلومتر جاده در کشورهای عضو، که دسترسی و سهولت حمل‌ونقل را بهبود بخشیده است.

۳. عضویت ایران در بریکس: فرصت‌های طلایی برای توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل

پیوستن ایران به گروه بریکس در سال ۱۴۰۱، گامی مهم در جهت ادغام اقتصادی منطقه‌ای و جهانی بود. با این حال، برای بهره‌مندی کامل از ظرفیت‌های این گروه، عضویت رسمی ایران در بانک توسعه نو بریکس (NDB) ضروری است. این امر نیازمند انجام سرمایه‌گذاری لازم توسط ایران در این بانک می‌باشد.

با توجه به موقعیت استراتژیک ایران به عنوان چهارراه ترانزیتی بین‌المللی، پروژه‌های حمل‌ونقل کشور، به‌ویژه توسعه کریدورهای ترانزیتی شمال-جنوب و شرق-غرب، پتانسیل بالایی برای جذب سرمایه‌گذاری از سوی NDB دارند. این فرصت می‌تواند به نوسازی و توسعه شبکه راه‌آهن، جاده‌ها، بنادر و فرودگاه‌های کشور کمک شایانی نماید.

۴. چالش‌ها و موانع پیش روی ایران برای عضویت و جذب منابع NDB

علی‌رغم پتانسیل‌های فراوان، ایران با چالش‌های متعددی برای عضویت و بهره‌مندی از تسهیلات NDB روبروست:

وابستگی نسبی به سیستم مالی جهانی: NDB با وجود اهداف استقلال مالی، همچنان تا حدی با سیستم‌های مالی غربی در تعامل است که ممکن است در فرآیند جذب سرمایه تأثیرگذار باشد.
نیاز به سرمایه‌گذاری اولیه: فرآیند عضویت و استفاده از تسهیلات NDB مستلزم تخصیص سرمایه از سوی ایران است که نیازمند تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی اقتصادی دقیق می‌باشد.
لزوم هماهنگی بین‌دستگاهی: فعال‌سازی ظرفیت‌های NDB برای ایران، نیازمند همکاری مؤثر میان وزارت امور اقتصاد و دارایی، بانک مرکزی، وزارت امور خارجه و وزارت راه و شهرسازی است.

۵. راهکارهای پیشنهادی برای فعال‌سازی ظرفیت‌های NDB

برای غلبه بر چالش‌ها و بهره‌مندی حداکثری از فرصت‌های NDB، اقدامات زیر پیشنهاد می‌شود:

عضویت رسمی و استراتژیک در NDB: پیگیری جدی فرآیند سرمایه‌گذاری و عضویت رسمی در بانک.
استفاده از ارزهای ملی و منطقه‌ای: ارتقاء استفاده از ارزهای آسیایی (مانند یوان چین) در مبادلات مالی با NDB و کشورهای عضو برای کاهش وابستگی به دلار.
ارائه پروژه‌های حمل‌ونقل کلان و ملی: تدوین و ارائه پروژه‌های جامع در حوزه توسعه راه‌آهن (به‌ویژه کریدور شمال-جنوب)، نوسازی جاده‌ها، توسعه بنادر و زیرساخت‌های لجستیکی.
تقویت همکاری‌های دوجانبه و چندجانبه: استفاده از ظرفیت همکاری با اعضای کلیدی بریکس مانند روسیه و چین برای تسهیل فرآیند عضویت و جذب منابع مالی.

۶. نقش دستگاه‌های اجرایی در تحقق اهداف

برای پیشبرد موفقیت‌آمیز اهداف، تقسیم کار و هماهنگی بین دستگاه‌های ذیربط حیاتی است:

وزارت امور اقتصاد و دارایی: مسئولیت اصلی هماهنگی برای فرآیند سرمایه‌گذاری و عضویت در NDB.
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران: طراحی سازوکارهای مالی نوین، مدیریت ریسک ارزی و تسهیل استفاده از منابع NDB.
وزارت امور خارجه: پیگیری دیپلماتیک و مذاکرات لازم با کشورهای عضو NDB و نهادهای بین‌المللی.
وزارت راه و شهرسازی: شناسایی، اولویت‌بندی و تدوین پروژه‌های کلان حمل‌ونقل با قابلیت جذب سرمایه از NDB.

جمع‌بندی:

بانک توسعه نو بریکس (NDB) به عنوان یک نهاد مالی بین‌المللی پویا، پتانسیل عظیمی برای حمایت از توسعه زیرساخت‌های حیاتی، به‌ویژه در حوزه حمل‌ونقل، در کشورهای عضو و اقتصادهای نوظهور دارد. عضویت ایران در گروه بریکس، فرصتی استثنایی برای استفاده از این ظرفیت‌ها فراهم آورده است. با انجام سرمایه‌گذاری لازم، عضویت رسمی در NDB و ارائه پروژه‌های حمل‌ونقل استراتژیک، ایران می‌تواند گامی بلند در جهت توسعه پایدار، تقویت کریدورهای ترانزیتی و ارتقاء جایگاه منطقه‌ای خود بردارد. تحقق این مهم، نیازمند اراده سیاسی، هماهنگی مؤثر بین‌دستگاهی و تدوین راهبردهای مالی و اقتصادی هوشمندانه است.

منابع:

TINN TEHRAN TIMES (و سایر منابع معتبر در خصوص NDB و بریکس